زنان خبرنگار در افغانستان؛ محدودیت، تهدید و خاموشی
- Ariahn Raya
- Apr 1
- 2 min read
پس از بازگشت طالبان به قدرت، فضای رسانهای افغانستان با محدودیتهای بیسابقهای روبهرو شده است؛ محدودیتهایی که بیشترین پیامد آن متوجه زنان خبرنگار بوده است. ممنوعیت فعالیت زنان، فشارهای امنیتی و سانسور گسترده سبب شده است که بسیاری از خبرنگاران زن شغل خود را از دست بدهند و رسانههای کشور بهتدریج به ساختاری تکجنسیتی تبدیل شوند.
زنان خبرنگار میگویند هرچند درآمدشان از رسانهها اندک بود، اما همان معاش ناچیز نیز نقش مهمی در تأمین نیازهای اولیه زندگی آنان داشت.
شکیلا یونسی، یکی از خبرنگاران، در گفتوگو با زننیوز میگوید: «فعلاً فقط در خانه نشستهام. اگر شب شوهرم بتواند دو نان خشک بیاورد که خوب، اگر نه، همه ما گرسنه میخوابیم.»
مرسل ابراهیمی، خبرنگار دیگر، میگوید که در پی محدودیت طالبان بر نشر تصاویر موجودات زنده، وظیفهاش را در یک رسانه تصویری از دست داده است: «امر به معروف در ولایت ما به مالک رسانه تماس گرفت و گفت اجازه نشر تصویر موجود زنده را ندارید و حرام است، بهخصوص تصویر زن. فعلاً بیکارم.»
کرشمه، خبرنگار دیگری از جنوبغرب کشور، روایت میکند: «طالبان مرا به زور از رسانه بیرون کشید و گفت حق فعالیت ندارم، چون زن هستم.»
نازیلا فروتن، خبرنگار دیگر، نیز از برخورد خشونتآمیز طالبان خبر میدهد: «طالبان هنگام فیلمبرداری دوربینم را شکستند و به من هشدار دادند که اگر از ادامه فعالیت و تهیه گزارش دست برندارم، با من برخورد خواهند کرد. بعد از آن دیگر نتوانستم کارم را ادامه بدهم.»
فشار طالبان تنها متوجه خبرنگاران زن نیست، بلکه مالکان رسانهها نیز با تهدید، سانسور و مشکلات اقتصادی روبهرو شدهاند.
یکی از مالکان رسانهها در غرب کشور که نخواست نامش فاش شود، میگوید: «طالبان رسانهها را ابزار تبلیغاتی خود میخواهد. به من گفتند فقط منافع دولت را نشر کن و وقتی نپذیرفتم، مجبور شدم فعالیت رسانه را متوقف کنم.»
همچنان، یک تن دیگر از مالکان رسانهها در حوزه جنوب کشور میگوید: «طالبان رسانه را دشمن خود میداند. فعلاً هیچ چیز دیگری باقی نمانده جز اینکه به ما فرمان میدهد یا به نفعشان فعالیت کنیم یا هم دست از فعالیت برداریم.»
نهادهای حامی خبرنگاران و رسانهها تأکید میکنند که در چهار سال گذشته، حضور زنان خبرنگار در رسانههای افغانستان بهگونه چشمگیری کاهش یافته است. بر اساس آمار ارائهشده از سوی دفتر یکی از نهادهای حامی رسانهها، در حال حاضر تنها 963 خبرنگار زن در سراسر افغانستان فعالیت دارند، در حالی که در دوره جمهوریت بیش از 2500 زن خبرنگار بهطور فعال در رسانهها حضور داشتند.
این آمار و روایتها نشان میدهد که سیاستهای طالبان نهتنها حق کار و آزادی بیان زنان خبرنگار را هدف قرار داده، بلکه دسترسی شهروندان به اطلاعات مستقل و متوازن را نیز بهشدت محدود کرده است. خاموش شدن صدای زنان خبرنگار و تکجنسیتی شدن رسانهها، تهدیدی جدی برای آینده آزادی رسانهها و شفافیت اجتماعی در افغانستان به شمار میرود.
