امسو: طی پنج سال حاکمیت طالبان بیش از 80 درصد خبرنگاران زن از فعالیت رسانهای کنار رفتهاند
- Maryam Naiby
- 2 days ago
- 3 min read
سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (AMSO) میگوید پنج سال حاکمیت طالبان، فضای رسانهای افغانستان را بهشدت محدود کرده و بیش از 80 درصد خبرنگاران زن از فعالیت رسمی رسانهای کنار رفتهاند.
این نهاد میگوید فشار امنیتی، سانسور، محدودیت بر تصویربرداری و مداخله مستقیم طالبان در کار تحریریهها، استقلال رسانهها و حق مردم برای دسترسی به اطلاعات را با خطر جدی روبهرو کرده است.
براساس گزارش امسو که چهارشنبه (21 اسد) منتشر شد، افغانستان پیش از بازگشت طالبان در رتبه 122 شاخص جهانی آزادی مطبوعات قرار داشت، اما اکنون به رتبه 178 سقوط کرده است. این سازمان کاهش 56 رتبهای افغانستان را نشانه وخامت جدی آزادی رسانهها و گسترش محدودیتها بر خبرنگاران دانسته است.
گزارش میگوید پس از بازگشت طالبان، بین 40 تا 50 درصد رسانههای چاپی، صوتی و تصویری افغانستان بهطور کامل یا موقت تعطیل شدهاند. در نتیجه، صدها خبرنگار و کارمند رسانهای کار خود را از دست داده و شمار زیادی مجبور به ترک افغانستان شدهاند.
امسو با استناد به آمار گزارشگران بدون مرز نوشته است که از میان یکهزار و 467 خبرنگاری که بین سالهای 2021 تا 2025 پس از ترک کشورهایشان از برنامههای حمایتی این سازمان استفاده کردهاند، 677 نفر خبرنگار افغان بودهاند. این رقم 46 درصد تمام خبرنگاران مورد حمایت این برنامه را تشکیل میدهد. گزارشگران بدون مرز افغانستان را «مرکز جهانی تبعید اجباری خبرنگاران» توصیف کرده است.
وضعیت زنان خبرنگار یکی از جدیترین بخشهای گزارش است. امسو میگوید دستورها و محدودیتهای طالبان، حضور زنان در رسانهها را بهشدت کاهش داده و بیش از 80 درصد خبرنگاران زن از فعالیت رسمی رسانهای خارج شدهاند. زنان اندکی که هنوز در شماری از رسانهها کار میکنند نیز با مقررات سختگیرانه درباره پوشش و شرایط کاری روبهرو هستند.
به گفته این سازمان، حذف گسترده زنان از رسانهها تنها به از دسترفتن فرصت کاری آنان محدود نمیشود؛ بلکه بر نوع و کیفیت پوشش موضوعات مربوط به زنان نیز اثر گذاشته و باعث شده است بخش بزرگی از تجربهها و مشکلات زنان افغانستان کمتر در رسانهها بازتاب یابد.
گزارش همچنین از فشارهای استخباراتی طالبان بر خبرنگاران خبر داده است. براساس یافتههای امسو، در کابل، ننگرهار و شماری دیگر از ولایتها از خبرنگاران و مسئولان رسانهها خواسته شده است حمایت خود از نظام طالبان را آشکارا اعلام کنند. در برخی موارد نیز از افراد خواسته شده خبرنگارانی را که با رسانههای مستقل یا رسانههای مستقر در خارج از افغانستان همکاری دارند، شناسایی و معرفی کنند.
امسو میگوید محدودیتهای طالبان دیگر تنها خبرهای سیاسی و امنیتی را هدف قرار نمیدهد. در برخی ولایتها، خبرنگاران از نشر شکایتهای مردم، گزارش تلفات حوادث، مشکلات اجتماعی و حتی تصویربرداری در برنامههای عمومی منع شدهاند. در مواردی نیز خبرنگاران بهدلیل عکسبرداری توقیف شده یا با تهدید بازداشت روبهرو شدهاند.
این سازمان همچنین گزارش داده است که در قندهار، خوست، لوگر و پکتیا از رسانهها خواسته شده پوشش سالگرد بازگشت طالبان به قدرت را در اولویت قرار دهند.
امسو هشدار داده است که چنین فشارهایی استقلال تحریریهها را از بین میبرد و رسانهها را به ابزار انتشار روایت رسمی طالبان تبدیل میکند.
براساس این گزارش، در ننگرهار دوربینهای خبرنگاران در یک نشست امر به معروف گرفته شده و تنها اجازه ضبط صدا به آنان داده شده است. در هلمند نیز خبرنگاران بهدلیل عکسبرداری در یک برنامه مرتبط با شیردهی مادران حدود نیم ساعت توقیف شدهاند. در نورستان نیز خبرنگاران در مناطق آسیبدیده از سیلاب زیر نظارت شدید قرار گرفته و از آنان خواسته شده تنها درباره فعالیتهای طالبان گزارش تهیه کنند.
امسو در پایان هشدار داده است که فشار بر رسانهها در افغانستان به یک روند گسترده و ساختاری تبدیل شده و تنها به سانسور مستقیم خبر محدود نیست. این نهاد میگوید ادامه این وضعیت، بقای رسانههای مستقل، حضور زنان در رسانهها، امنیت خبرنگاران و حق مردم برای دسترسی به اطلاعات آزاد را با خطر جدی روبهرو میکند.
