بازداشت به‌خاطر پوشش؛ زندگی زنان در هرات با ترس و محدودیت

Photo: © Wakil Kohsar / AFP / Getty Images

محدودیت‌های طالبان بر پوشش زنان در ولایت هرات، این ولایت را برای هزاران زن و دختر به فضایی آکنده از ترس، کنترل و تحقیر بدل کرده است.

ایست‌های بازرسی طالبان در چهارراه‌ها و مسیرهای اصلی، نه‌تنها رفت‌وآمد زنان را محدود کرده، بلکه آرامش روانی آنان را به‌گونه‌ای بی‌سابقه مختل کرده است.

زنان می‌گویند پیش از آن‌که از خانه بیرون شوند، بارها به آینه نگاه می‌کنند؛ نه از سر آراستگی، بلکه از ترس این‌که رنگ لباس، قد مانتو یا نوع پوشش‌شان بهانه‌ای برای بازداشت، تحقیر یا تماس با خانواده‌های‌شان شود.

عاطفه، دختر 19 ساله، می‌گوید ترس هر روز پیش از او از خانه بیرون می‌شود. او که در یک کارگاه خیاطی کار می‌کند، به زن‌نیوز می‌گوید:

«قسم می‌خورم هر صبح که دروازه خانه را باز می‌کنم، زانوهایم می‌لرزد. احساس می‌کنم هر طالبی که در سرک ایستاده، دنبال بهانه است تا ما را بازداشت کنند. فقط فکر می‌کنم اگر مرا ببرند، اگر مثل دخترهای دیگر بازداشت شوم، حیثیت من و خانواده‌ام چه می‌شود؟ این ترس بدتر از زندان است.»

او می‌گوید طالبان حتی به لباس زنانی که برای تأمین نان شب‌شان کار می‌کنند نیز رحم نمی‌کنند:

«ما مجبوریم کار کنیم، مجبور! اما طالبان موترها را متوقف می‌کنند، تاکسی‌ها را تلاشی می‌کنند و به لباس زنان خیره می‌شوند. اگر مانتو باشد، انگار جرم بزرگی مرتکب شده‌ایم. هیچ‌کس نمی‌پرسد ما با چی زنده بمانیم.»

این ترس تنها به دختران جوان محدود نیست.

صفورا، بیوه‌زنی که مادر سه فرزند است، می‌گوید هر بار که برای کارگری از خانه بیرون می‌شود، با خودش وداع می‌کند؛ وداعی که با اضطراب و ناامیدی همراه است.

او می‌گوید:

«اکنون بیرون رفتن برای من عذاب است. یک روز نگرانم که مبادا لباس‌ام کوتاه باشد، روز دیگر فکر می‌کنم رنگش مورد پسند طالبان نباشد. شب‌ها خواب ندارم. ماه‌ها کار می‌کنم، دو هزار افغانی درمی‌آورم، اما مجبور می‌شوم همان پول را خرج کودکانم کنم. از کجا هزینه لباس خود را پیدا کنم که طالبان خوش‌شان بیاید؟ نمی‌دانم شکم فرزندانم را سیر کنم یا خودم را از بازداشت طالبان نجات بدهم.»

کریمه، نرس یک کلینیک در هرات، نیز می‌گوید ترس از طالبان حتی بر فضای درمان تأثیر گذاشته است.

او می‌گوید:

«من هر روز با ترس از خانه بیرون می‌شوم. وقتی به سرک می‌رسم، فقط دعا می‌کنم طالبان موتر ما را متوقف نکنند. طالبان دختران زیادی را فقط به دلیل مانتو بازداشت کرده‌اند. با پدران‌شان تماس گرفتند و آنان را شرمنده ساختند.»

او در ادامه می‌افزاید:

«دختر خاله‌ام یک روز تنها به شفاخانه رفت. سر چوک، طالبان او را از موتر پایین کردند و ساعت‌ها نگه داشتند تا پدرش آمد. وقتی آزاد شد، دیگر آن دختر سابق نبود. از آن روز به بعد، حتی جرأت بیرون رفتن ندارد.»

فعالان حقوق زن می‌گویند آنچه در هرات جریان دارد، صرفاً «کنترل پوشش» نیست، بلکه نوعی خشونت سیستماتیک و ایجاد ترس جمعی علیه زنان است. این وضعیت به‌تدریج آنان را از کار، اجتماع و زندگی عادی حذف می‌کند.

در حالی که طالبان این سیاست‌ها را «اجرای شریعت» می‌خوانند، زنان می‌گویند این محدودیت‌ها باعث اضطراب مزمن، فروپاشی روانی و احساس ناامنی دائمی شده است.

به باور آنان، بدن و پوشش زنان به ابزار نمایش قدرت طالبان تبدیل شده است.