شهروندان: طالبان با استفاده از مسجد، آموزش و رسانه در پی طالبانیسازی جامعهاند
شماری از شهروندان در ولایتهای مختلف افغانستان میگویند طالبان با استفاده از مسجدها، رسانههای داخلی، نظام آموزشی و نظارتهای خیابانی در تلاشاند جامعه را براساس برداشتها و قوانین خود شکل دهند؛ روندی که به باور آنان، آزادیهای فردی را محدود کرده و بر ذهنیت کودکان و نوجوانان تأثیر عمیق میگذارد.
زلیخا فیضی، باشنده ولایت تخار، به زننیوز میگوید طالبان از هر فرصتی برای ترویج ایدئولوژی خود استفاده میکنند.
او میگوید: «فرزندم به مسجد میرود و وقتی به خانه برمیگردد، تمام صحبتهایش درباره گفتههای طالبان است. طالبان در تلویزیون سخنرانی میکنند، از رادیو برنامهها و نعتهای مورد تأیید آنان پخش میشود و در کوچهها نیز مردم را وادار میکنند مطابق قوانینشان رفتار کنند.»
به گفته او، این وضعیت کودکان و نوجوانان را بیش از پیش در معرض تبلیغات و آموزشهای ایدئولوژیک قرار داده است.
نجلا منور، یک آموزگار زن در کابل، نیز میگوید طالبان تغییرات گستردهای در نظام آموزشی ایجاد کردهاند؛ تغییراتی که به باور او، بر محتوای درسی و شیوه آموزش تأثیر گذاشته است.
او میافزاید: «طالبان حتی روند تدریس را نیز تغییر دادهاند. کودکی که هنوز شناختی از جهان ندارد، با ذهنیتی روبهرو میشود که طالبان آن را تعریف کردهاند. بسیاری از کتابهای درسی تغییر کرده و فضای آموزشی نیز رنگوبوی ایدئولوژیک گرفته است. ادامه این روند میتواند پیامدهای سنگینی برای آینده جامعه داشته باشد.»
در همین حال، برخی جامعهشناسان هشدار میدهند که تداوم این سیاستها میتواند آثار بلندمدتی بر ساختار اجتماعی افغانستان برجا بگذارد.
فریدن قاضیزاده، جامعهشناس، میگوید: «ذهن کودکان و نوجوانان مانند صفحهای سفید است و باید با دانش، آگاهی و ارزشهای انسانی پرورش یابد. اگر آموزش بر پایه اجبار، حذف تنوع فکری و تلقین ایدئولوژیک استوار شود، پیامدهای آن در نسلهای آینده نمایان خواهد شد. چنین روندی میتواند به گسترش خشونت، کاهش روحیه مدارا و محدودشدن تفکر انتقادی در جامعه بینجامد.»
در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی درباره اعمال محدودیتهای اجتماعی، تغییر محتوای آموزشی و افزایش نظارت بر رفتار شهروندان در بخشهای مختلف افغانستان منتشر شده است.
در مقابل، طالبان همواره تأکید کردهاند که اقدامات و مقررات آنان بر اساس برداشتشان از شریعت اسلامی تنظیم شده و هدف آن اصلاح جامعه است.
با این حال، منتقدان میگویند ادامه این سیاستها، در کنار محدودیتهای گسترده بر آموزش، رسانهها و آزادیهای مدنی، میتواند آینده اجتماعی افغانستان را با چالشهای جدی روبهرو کند و زمینه شکلگیری نسلی را فراهم سازد که بیش از گذشته در معرض آموزشهای ایدئولوژیک قرار دارد.
