گزارشگران بدون مرز: طالبان افغانستان را به «زندان اطلاعات» تبدیل کردهاند
- Maryam Naiby
- 4 hours ago
- 3 min read
گزارشگران بدون مرز (RSF) میگوید طالبان در پنج سال گذشته افغانستان را بهگونهای روشمند به «زندان اطلاعات» تبدیل کردهاند؛ جایی که با هر دستور تازه، فضای فعالیت خبرنگاران و رسانههای مستقل تنگتر میشود.
این سازمان روز دوشنبه (19 اسد) در گزارشی به مناسبت پنج سالگی بازگشت طالبان به قدرت گفته است که این گروه از آگست 2021 تاکنون بیش از 20 دستور سراسری و شمار زیادی فرمان محلی برای محدودکردن آزادی رسانهها صادر کرده است. ممنوعیت انتقاد از طالبان، حذف گسترده زنان خبرنگار، خاموشکردن بحثهای سیاسی و ممنوعیت نشر تصاویر موجودات زنده، از جمله محدودیتهایی است که RSF به آنها اشاره کرده است.
سلیا مرسیه، مسئول بخش آسیای جنوبی گزارشگران بدون مرز، گفته است که طالبان طی پنج سال «افغانستان را به زندان اطلاعات تبدیل کردهاند» و ممنوعیت انتقاد اکنون در قوانین این گروه نیز جای گرفته است. به گفته او، زنان خبرنگار تقریباً از فضای رسانهای حذف شدهاند، بحثهای مستقل خاموش شده و صداهای منتقد تحت پیگرد قرار دارند.
گزارشگران بدون مرز میگوید تصویب «قانون اصول محاکمات جزایی» در جنوری 2026، ابزار حقوقی تازهای برای سرکوب صداهای منتقد در اختیار طالبان قرار داده است. این قانون بهطور مستقیم از رسانهها نام نمیبرد، اما هیچ مصونیت یا حمایتی نیز برای خبرنگاران در نظر نگرفته است.
براساس این گزارش، ماده 23 این قانون برای توهین به مقامهای طالبان 20 ضربه شلاق و شش ماه زندان و ماده 19 برای توهین به رهبر طالبان 39 ضربه شلاق و یک سال زندان در نظر گرفته است. ماده 24 نیز افراد را ملزم میکند تماس با مخالفان حکومت طالبان را به مقامها گزارش دهند.
گزارشگران بدون مرز هشدار داده است که استفاده از مفاهیم مبهمی چون «بغاوت»، «براندازی» و «بدعت»، همراه با مجازاتهای سنگین، زمینه را برای استفاده از این قانون علیه خبرنگاران و صداهای منتقد فراهم میکند.
به گفته گزارشگران بدون مرز، محدودیتها بر رسانهها از نخستین هفتههای بازگشت طالبان آغاز شد.
این گروه در سپتامبر 2021 «11 اصل خبرنگاری» را وضع کرد که رسانهها را از نشر مطالب مغایر با برداشت طالبان از اسلام منع و آنان را ملزم میکرد گزارشهای تفصیلی را با مرکز رسانههای حکومت هماهنگ کنند. طالبان سپس رسانهها را مجبور کردند حکومت این گروه را تنها «امارت اسلامی افغانستان» بنامند و از دعوت تحلیلگران منتقد طالبان به برنامههای تلویزیونی خودداری کنند.
در نوامبر 2021، طالبان برای زنان مجری تلویزیون محدودیت پوشش وضع کردند و آنان را ملزم ساختند هنگام حضور در تلویزیون صورت خود را بهجز چشمها بپوشانند. در مارچ 2022 نیز بازپخش برنامههای صدای امریکا و رادیو آزادی در افغانستان ممنوع شد.
گزارشگران بدون مرز میگوید محدودیتها در سالهای بعد شدیدتر شد. طالبان در سال 2024 قانون رسانههای همگانی سال 2015 را لغو کردند و در قانون امر به معروف و نهی از منکر، نشر تصاویر موجودات زنده را ممنوع ساختند؛ محدودیتی که اکنون در بیش از 20 ولایت اجرا شده است.
در سپتامبر 2024 نیز طالبان پخش زنده برنامههای سیاسی را ممنوع کردند، رسانهها را موظف ساختند تنها از فهرست مورد تأیید این گروه مهمان دعوت کنند و انتقاد از قوانین و سیاستهای طالبان را در برنامههای رسانهای منع کردند. در مارچ 2025، مقامهای طالبان در قندهار نیز پخش صدای زنان از رادیوها را ممنوع کردند.
گزارشگران بدون مرز میگوید صدها خبرنگار افغان در نتیجه این فشارها مجبور به ترک افغانستان شدهاند. این سازمان از کشورهای مسیر و میزبان خواسته است خطر اخراج یا بازگرداندن اجباری خبرنگاران به افغانستان را جدی بگیرند و با فراهمکردن حفاظت و صدور ویزا، از آنان حمایت کنند.
این سازمان از طالبان خواسته است تمام مقررات و دستورهایی را که آزادی رسانهها را محدود میکند، لغو کنند.
این در حالی است که نزدیک به پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، محدودیت بر خبرنگاران، حذف زنان از رسانهها و کنترل روزافزون بر محتوای خبری، نهتنها آزادی بیان، بلکه حق شهروندان افغانستان برای دسترسی به اطلاعات مستقل را نیز بهشدت محدود کرده است.
