یونسکو و یونیسف: کیفیت آموزش در مکاتب ابتدایی افغانستان با بحران جدی روبهرو است


در حالی که دختران در افغانستان تحت حاکمیت طالبان تنها تا صنف ششم اجازه رفتن به مکتب را دارند، یونسکو و یونیسف گفته است که کیفیت آموزش در همین دوره نیز با بحران جدی روبهرو است؛ بهگونهای که تنها یکچهارم شاگردان صنف چهارم توانستهاند به حداقل مهارت مورد انتظار در ریاضی صنف سوم برسند.
این دو نهاد روز چهارشنبه (12 عقرب) در گزارش مشترکی گفتهاند که ارزیابی بیش از 55 هزار شاگرد صنف چهارم در 34 ولایت افغانستان نشان میدهد کمتر از نیمی از آنان نیز به حداقل مهارتهای زبانی، مانند خواندن و درک متن، در سطح مورد انتظار صنف سوم رسیدهاند.
یونسکو و یونیسف در گزارش «وضعیت آموزش افغانستان در سال 2026»، وضعیت دسترسی کودکان به مکتب، کیفیت آموزش و تأثیر محدودیتهای طالبان بر آینده تحصیلی دختران و زنان را بررسی کردهاند. این نهادها هشدار دادهاند که ادامه محدودیتها و کمبود امکانات آموزشی، آینده میلیونها کودک افغان را با خطر روبهرو کرده است.
براساس این گزارش، 53 درصد کودکان در سن مکتب ابتدایی در افغانستان بیرون از نظام آموزش رسمی عمومی قرار دارند. در همین حال، بیش از 2.6 میلیون دختر افغان از سال 2021 تاکنون بهدلیل ممنوعیتهای طالبان از آموزش متوسطه محروم شدهاند.
این دو نهاد گفتهاند که شماری از دختران محروم از مکتب از طریق صنفهای آموزشی محلی و برنامههای آموزش از راه دور به یادگیری ادامه میدهند. تا ماه اکتوبر 2026، حدود پنج هزار و 300 صنف آموزشی محلی برای نزدیک به 162 هزار دانشآموز فعال بوده که 64 درصد آنان دختر هستند.
با این حال، یونسکو و یونیسف تأکید کردهاند که این برنامهها نمیتوانند جایگزین مکتبهای رسمی و آموزش حضوری شوند.
در این گزارش آمده است که افزایش جمعیت در سن مکتب، بازگشت گسترده مهاجران و کمبود سرمایهگذاری در بخش آموزش، فشار بر مکتبها و معلمان را بیشتر کرده است. بهگفته این دو نهاد، شمار کودکان در سن مکتب از حدود 10.4 میلیون نفر در سال 2019 به 11.5 میلیون نفر در سال 2024 افزایش یافته است.
یونسکو و یونیسف همچنان گفتهاند که با وجود افزایش شمار شاگردان در مکتبهای ابتدایی دولتی، امکانات آموزشی همزمان با افزایش جمعیت گسترش نیافته و بسیاری از کودکان از دسترسی به آموزش باکیفیت محروم ماندهاند.
این دو نهاد خواستار لغو ممنوعیت آموزش دختران و زنان، افزایش سرمایهگذاری در بخش آموزش، تقویت توانایی معلمان و فراهمسازی امکانات بهتر آموزشی شدهاند.
یونسکو و یونیسف هشدار دادهاند که اگر برای بهبود وضعیت آموزش در افغانستان اقدامات فوری صورت نگیرد، یک نسل کامل از کودکان ممکن است فرصت یادگیری و پیشرفت را از دست بدهد؛ وضعیتی که آینده کشور را نیز با پیامدهای جدی روبهرو خواهد کرد.






