سازمان حقوق بشر و دموکراسی: طالبان از مجازات شلاق برای کنترل زنان استفاده می‌کنند

Image: Reuters / Pajhwok News Agency

سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان (AHRDO) در گزارشی تازه می‌گوید طالبان از شلاق‌زدن در ملأعام به‌عنوان ابزاری برای تحمیل نظم اجتماعی مورد نظر خود و کنترل زندگی زنان استفاده می‌کنند.

این گزارش می‌گوید مجازات با شلاق به‌گونه نامتناسب زنان را تحت تأثیر قرار داده و بخشی از روند گسترده‌تر محدودکردن آزادی رفت‌وآمد، پوشش، زندگی خصوصی و استقلال آنان است.

این گزارش با عنوان «شلاق‌های قدرت، نمایش کنترل» روز سه‌شنبه (25 اگست) منتشر شده و موارد مجازات عمومی با شلاق توسط طالبان از سال 2022 تا 2026 را بررسی کرده است.

سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان می‌گوید تا 21 اپریل 2026، 633 مورد مجازات با شلاق را که 2 هزار و 745 نفر را دربر می‌گیرد، مستند کرده است. از این میان، یک هزار و 761 نفر مرد، 422 نفر زن و جنسیت 562 نفر مشخص نشده است.

این نهاد می‌گوید شلاق‌زدن در ملأعام اکنون در تمام ولایت‌های افغانستان اجرا می‌شود و طالبان از این مجازات نه‌تنها برای جرایم معمول، بلکه برای کنترل بخشی از زندگی خصوصی و اجتماعی مردم نیز استفاده می‌کنند.

براساس گزارش، زنان به اتهام‌هایی مانند بیرون‌شدن از خانه بدون محرم، «فرار از خانه»، روابط خارج از ازدواج و تخطی از مقررات پوشش و رفتار اجتماعی بازداشت و با شلاق مجازات شده‌اند. این روش همچنین به طالبان امکان داده است بر رفت‌وآمد، روابط شخصی و حضور زنان در جامعه کنترل بیشتری اعمال کنند.

سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان می‌گوید «نهادینه‌شدن» مجازات با شلاق به‌گونه نامتناسب زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و این مجازات بخشی از روند گسترده‌تر از بین‌بردن حقوق زنان و دختران در افغانستان است. به گفته این نهاد، محدودیت بر رفت‌وآمد، پوشش، کار و ارتباطات اجتماعی زنان، استقلال و زندگی خصوصی آنان را نیز هدف قرار داده است.

زنانی که از خشونت فرار کردند، مجازات شدند

این گزارش بر 23 شهادت قربانیان نیز تکیه دارد که 15 مورد آن مربوط به زنان است.

در یکی از موارد، زنی که در یک ازدواج اجباری مورد خشونت قرار داشت، برای فرار از خشونت خانه را ترک کرد. طالبان او را بازداشت کردند و به اتهام ترک خانه بدون محرم و داشتن رابطه با فردی که به گفته طالبان در فرار به او کمک کرده بود، به 39 ضربه شلاق و 9 ماه زندان محکوم کردند.

براساس شهادت ثبت‌شده در گزارش، این زن هنگام شلاق‌خوردن بیهوش شد، دچار زخم‌ها و جراحات شدید شد و پس از آن نیز مراقبت صحی دریافت نکرد. پس از پایان زندان، او به دلیل ترس از کشته‌شدن توسط شوهرش ناگزیر به زندگی مخفیانه شد.

در مورد دیگری، زنی که از خشونت خانوادگی رنج می‌برد، برای درخواست کمک به اداره امر به معروف طالبان مراجعه کرد. اما مقام‌های طالبان به‌جای رسیدگی به شکایت او، وی را به ایجاد اختلاف در خانواده متهم کردند و بدون برگزاری محاکمه رسمی، هشت ضربه شلاق زدند.

گزارش همچنین روایت زنی دارای معلولیت ذهنی را ثبت کرده است که خانواده‌اش می‌گویند یکی از اعضای طالبان به او تجاوز کرده بود. خانواده این زن برای شکایت به مقام‌های طالبان مراجعه کردند، اما خود او به اتهام «رابطه خارج از ازدواج» زندانی و به 20 ضربه شلاق و دو ماه زندان محکوم شد.

این شهادت‌ها نشان می‌دهند که برخی زنان پس از فرار از خشونت، ازدواج اجباری یا سوءاستفاده، به‌جای دریافت حمایت، خود بازداشت و مجازات شده‌اند.

افزایش مجازات با شلاق پس از قانون امر به معروف

یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که پس از تصویب قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان در آگست 2024، شمار موارد ثبت‌شده مجازات با شلاق افزایش یافته است.

از مجموع 516 اعلامیه‌ای که در این گزارش بررسی شده، 352 مورد، معادل 68.2 درصد، پس از تصویب این قانون منتشر شده است. در همین دوره، یک هزار و 391 نفر به مجازات با شلاق محکوم شده‌اند که براساس آمارهای همین بخش از گزارش، حدود 63.4 درصد افراد ثبت‌شده را تشکیل می‌دهد.

گزارش می‌گوید قانون امر به معروف به مأموران این وزارت اختیارات گسترده‌ای برای نظارت بر رفتار، پوشش و دسترسی مردم به خدمات داده است. به گفته این نهاد، این اختیارات بخشی از یک نظام گسترده‌تر برای کنترل زندگی اجتماعی مردم است.

آمار سالانه نیز افزایش این مجازات را نشان می‌دهد. شمار اعلامیه‌های ثبت‌شده از 46 مورد در سال 2022 و 30 مورد در سال 2023، به 178 مورد در سال 2024 و 262 مورد در سال 2025 رسیده است. تنها در کمتر از چهار ماه نخست سال 2026، تا 21 اپریل، 117 اعلامیه دیگر ثبت شده است.

شلاق برای کنترل زندگی خصوصی

براساس یافته‌های گزارش، بخش قابل توجهی از مجازات‌ها به رفتارهایی مربوط می‌شود که طالبان آن‌ها را «جرایم اخلاقی» می‌خوانند.

اتهام «زنا» در 98 حکم قضایی، معادل حدود 19 درصد حکم‌های بررسی‌شده، ثبت شده است. «فرار از خانه» نیز در 65 حکم دیده می‌شود. گزارش می‌گوید برای جرم‌انگاری «فرار از خانه» مبنای روشنی در چارچوب‌های حقوقی بررسی‌شده پیدا نشده است.

براساس این گزارش، مجازات زنان به دلیل «فرار از خانه»، بیرون‌شدن بدون محرم یا روابط شخصی، آزادی رفت‌وآمد و زندگی خصوصی آنان را محدود می‌کند. در مجموع آمار‌های گزارش، اتهام‌های مرتبط با روابط خارج از ازدواج و «فرار از خانه» از جمله موارد پرتکرار بوده‌اند.

این گزارش همچنین می‌گوید تهدید به شلاق و اجرای آن در ملأعام، فضای ترس ایجاد می‌کند و می‌تواند زنان را از رفت‌وآمد، ارتباط با دیگران و حضور در اجتماع بازدارد.

«مجازات با شلاق مصداق شکنجه است»

سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان در تحلیل حقوقی خود می‌گوید شلاق‌زدن در ملأعام، ممنوعیت شکنجه و رفتار ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز را نقض می‌کند.

این نهاد همچنین می‌گوید شواهد بررسی‌شده می‌تواند نشان‌دهنده وقوع جرایم علیه بشریت و جرایم جنگی باشد؛ از جمله شکنجه، محرومیت شدید از آزادی، آزار و اذیت و دیگر رفتارهای غیرانسانی.

سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان از دفتر دادستان دیوان کیفری بین‌المللی خواسته است شواهد مربوط به این موارد را در چارچوب تحقیقات جاری درباره افغانستان بررسی کند.

این سازمان همچنین از طالبان خواسته است مجازات با شلاق را به‌طور کامل متوقف و تمام قوانین، فرمان‌ها و دستورهایی را که زمینه چنین مجازات‌ها و تبعیض علیه زنان و دختران را فراهم می‌کنند، لغو کنند.