سیویکوس: زنان حتی در اعتراضهای مخفیانه خانگی با خطر بازداشت طالبان روبهرو هستند
- Maryam Naiby
- 6 hours ago
- 3 min read
نهاد سیویکوس مانیتور در ارزیابی تازه خود گفته است زنان معترض در افغانستان برای کاهش خطر شناسایی، اعتراضهای خود را به خانهها و مکانهای بسته منتقل کردهاند؛ اما این اعتراضهای کوچک و مخفیانه نیز آنان را با خطر نظارت، بازداشت خودسرانه و خشونت روبهرو میکند.
این نهاد روز چهارشنبه (26 آگست) در گزارشی درباره وضعیت آزادیهای مدنی افغانستان پس از پنج سال حاکمیت طالبان گفته است که فضای فعالیت مستقل مدنی و اعتراض مسالمتآمیز در افغانستان بهشدت محدود است. سیویکوس فضای مدنی افغانستان را با امتیاز 8 از 100 در رده «بسته» قرار داده است.
براساس این گزارش، جنبشهای اعتراضی زنان در آستانه پنجمین سال بازگشت طالبان به قدرت، فعالیتهای خود را از طریق اعلامیهها، شعارها، سرودهای اعتراضی، حرکتهای نمادین و کارزارهای آنلاین ادامه دادهاند. گروههای زنان همچنین خواستار برگزاری اعتراضها و حرکتهای همبستگی در داخل و خارج افغانستان شدهاند.
سیویکوس میگوید زنان داخل افغانستان اعتراضهای خود را عمدتاً در خانههای شخصی و دیگر مکانهای بسته برگزار میکنند و برای کاهش خطر شناسایی، این حرکتها را بهگونه محدود و مخفیانه پیش میبرند. به گفته این نهاد، حتی چنین شکلهایی از اعتراض نیز خطر نظارت، بازداشت خودسرانه و خشونت را برای زنان از میان نبرده است.
این گزارش میافزاید که آزادی تجمع مسالمتآمیز در افغانستان بهشدت محدود و خطر بازداشت خودسرانه، تهدید و استفاده از زور فضای اندکی برای اعتراض علنی به سیاستهای طالبان باقی گذاشته است. به گفته سیویکوس، این خطر برای اعتراضهای مرتبط با حقوق زنان بیشتر است؛ زیرا محدودیت بر تجمع با کنترل طالبان بر رفتوآمد، پوشش و حضور زنان در زندگی عمومی همراه شده است.
سیویکوس در بخشی از گزارش به اعتراض 9 جون در منطقه جبرئیل هرات اشاره کرده است؛ اعتراضی که پس از بازداشت زنان و دختران بهدلیل نوع پوشش برگزار شد. براساس این گزارش، نیروهای طالبان هنگام متفرقکردن معترضان از گلوله استفاده کردند؛ یک پسر کشته شد، دستکم چهار نفر زخمی و حداقل 17 معترض بازداشت شدند.
این نهاد میگوید در روزهای پس از اعتراض، مأموران استخبارات طالبان بهگونه تصادفی تلفنهای همراه مردم را بررسی میکردند تا پیامها یا تصاویر مرتبط با اعتراض را پیدا کنند. افرادی که چنین محتواهایی در تلفنهایشان یافت میشد، بازداشت و بازجویی شدند.
براساس گزارش، طالبان از اوایل جون اجرای مقررات پوشش زنان را در هرات تشدید کردند. سیویکوس با استناد به دیدبان حقوق بشر نوشته است که تا 7 جون دستکم 30 زن به اتهام رعایتنکردن پوشش مورد نظر طالبان بازداشت شده بودند. در اوایل آگست نیز موارد دیگری از بازداشت زنان در بخشهای مختلف هرات گزارش شد.
سیویکوس همچنین با استناد به گزارش هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان نوشته است که از اپریل تا جون 2026، مأموران وزارت امر به معروف طالبان 389 مورد بازداشت خودسرانه و 65 مورد بدرفتاری را انجام دادهاند. یوناما در همین دوره ادامه محدودیت بر آزادی بیان، بستهشدن رسانهها، تشدید اجرای مقررات امر به معروف و حذف زنان و دختران از آموزش و زندگی عمومی را نیز ثبت کرده است.
این نهاد میگوید فعالان مدنی، خبرنگاران و منتقدان طالبان نیز با محدودیتهای شدید، بازداشت خودسرانه، تهدید و خشونت روبهرو هستند. به ارزیابی سیویکوس، طالبان محدودیت بر فعالیت مستقل مدنی را در نهادهای دولتی، رسانهها، مراکز آموزشی و فضاهای عمومی گسترش دادهاند.
گزارش سیویکوس در حالی منتشر شده است که طالبان اخیراً «قانون شرطه» را منتشر کردند؛ قانونی که پس از توشیح هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در جریده رسمی وزارت عدلیه این گروه نشر شده است. ماده 50 این قانون برگزاری هرگونه تظاهرات را در سراسر افغانستان ممنوع میکند.
با این حال، گزارش سیویکوس میگوید زنان با وجود خطر نظارت، بازداشت و خشونت همچنان از شیوههای محدود و مخفیانه برای بیان اعتراض خود استفاده میکنند.
