Image source: Amu TV در پی خودکشی یک دختر جوان افغان در اسلام‌آباد، فدراسیون بین‌المللی مدافعان حقوق بشر در تبعید هشدار داده است که "سکوت مرگبار" جامعه جهانی در قبال وضعیت مهاجران افغان، آنان را در شرایط دردناک و غیرقابل تحملی قرار داده است. براساس اطلاعات تأییدشده، این دختر 20 ساله روز یک‌شنبه (14 ثور) در منطقه گلبرگ گرین اسلام‌آباد، خود را از پنجره یک بلندمنزل به پایین پرتاب کرده و به زندگی‌اش پایان داده است. فدراسیون مدافعان حقوق بشر گفته است که روندهای مربوط به سازمان ملل برای پناهجویان افغان در پاکستان عملاً مسدود شده و هیچ افق روشنی برای آینده آنان وجود ندارد. سمیع‌الله عزیزی، رئیس این فدراسیون، تأیید کرده که این دختر از چهار سال پیش در پاکستان زندگی می‌کرده و پرونده مهاجرت به استرالیا داشته است. به گفته او، علت دقیق خودکشی هنوز مشخص نیست و جسد برای بررسی به طب عدلی منتقل شده است. این فدراسیون خواستار رسیدگی فوری به پرونده‌های مهاجرتی مهاجران افغان شده است. این در حالی است که سال گذشته نیز یک دختر افغان در اسلام‌آباد، به‌دلیل بلاتکلیفی در روند مهاجرت، دست به خودکشی زده بود.

Photo: Mary Kate MacIsaac/World Vision صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) می‌گوید که با تشدید روند بازگشت مهاجران افغان از کشورهای همسایه، شمار زنان نیازمند خدمات زایمان و مراقبت‌های صحی در مراکز پذیرش مهاجران افزایش یافته است. براساس معلومات این نهاد، در سه ماه نخست سال 2025 میلادی، دست‌کم 66 زن در کلینیک اضطراری زایمان در مرکز پذیرش مهاجران در ولایت قندهار نوزادان خود را به دنیا آورده‌اند. صندوق جمعیت سازمان ملل تأکید کرده است که "هر زایمان موفق پیروزی است در برابر تمام سختی‌ها، فقر ، آواره‌گی و ترس. ما تنها نوزاد به دنیا نمی‌آوریم، بلکه به زنان کمک می‌کنیم تا در دل بحران، امید کرامت و احساس امنیت بیابند." تمنا توخی، یکی از قابله‌ها در کلینیک اضطراری این نهاد در ولسوالی تخت‌پل قندهار، گفته است که از آغاز ماه اپریل، شمار زنان مراجعه‌کننده به‌گونه قابل توجه افزایش یافته است. او افزوده: "روزهای کاری ما طولانی و پرزحمت شده، اما با تمام وجود حاضرم. هر زنی که به این کلینیک مراجعه می‌کند، شایسته مراقبت و کرامت است. حتا اگر من خسته باشم." بر بنیاد آمارهای ارائه‌شده، تنها در سه ماه گذشته، حدود 2331 تن در این مرکز خدمات مختلف صحی از جمله زایمان، مراقبت‌های پیش و پس از تولد، و مشاوره تنظیم خانواده دریافت کرده‌اند. این در حالی است که سازمان صحی جهان نیز اعلام کرده است که برای رسیدگی به نیازهای فوری بازگشت‌کنندگان، 4.5 متریک تُن مواد طبی به افغانستان کمک کرده است. این کمک‌ها به‌ویژه برای پشتیبانی از مراکز صحی در مناطق مرزی در نظر گرفته شده است.

Sent to Zan TV اعضای جنبش شنبه‌های ارغوانی در اعتراضی، خودسوزی عابده، دختر جوان در ولایت غور را "فریاد بی‌پناهی" علیه ازدواج اجباری خوانده و از سازمان ملل خواسته‌اند تا 27 اپریل را به عنوان "روز جهانی اعتراض علیه ازدواج اجباری و گرامی‌داشت قربانیان آن" به رسمیت بشناسد. عابده، دختر جوانی از روستای درزاب نیلی ولسوالی تیوره ولایت غور بود که روز یک‌شنبه 27 اپریل سال جاری، زمانی که افراد طالبان قصد داشتند او را به‌زور به عقد برادر یکی از فرماندهان محلی این گروه درآورند، در برابر چشم جنگ‌جویان طالب، خود را به آتش کشید. در این ویدیوی اعتراضی، اعضای جنبش شنبه‌های ارغوانی خودسوزی عابده را شدیدترین شکل اعتراض علیه ازدواج اجباری و جنایات نظام‌مند گروه طالبان علیه زنان توصیف کرده‌اند. به گفته‌ی آنان، اقدام قهرمانانه و دردناک عابده برای جلب توجه جهانی به این پدیده‌ی خشونت‌بار، نیازمند واکنش فوری و مبتنی بر همبستگی جهانی است. اعضای این جنبش هشدار داده‌اند که اگر صدای زنان افغان همچنان ناشنیده بماند، آنان ممکن است به اشکال شدیدتری از اعتراض متوسل شوند؛ اعتراض‌هایی که می‌تواند به تدریج به فرهنگ‌سازی و تغییرات اجتماعی منتهی شود، اما همزمان فاجعه‌های انسانی جدیدی را نیز رقم بزند. به باور معترضان، خودسوزی عابده نمادی از وضعیت صدها زن قربانی ازدواج اجباری، به‌ویژه در افغانستان است؛ زنانی که در سایه‌ی نظام آپارتاید جنسیتی و بی‌توجهی جامعه جهانی، به مرزهای ناامیدی و فریاد خاموش رسیده‌اند. جنبش شنبه‌های ارغوانی همچنین از سکوت سازمان ملل، یوناما و نهادهای حقوق بشری بین‌المللی در قبال این حادثه انتقاد کرده و آن را نشانه‌ای از بی‌تفاوتی نسبت به تکرار جنایات سیستماتیک علیه زنان در افغانستان دانسته است. در پایان، این جنبش از تمامی نهادهای مدافع حقوق بشر، فمینیست‌ها، جنبش‌های اعتراضی و گروه‌های حامی زنان خواسته است تا کمپینی برای ثبت و نام‌گذاری 27 اپریل به عنوان "روز جهانی اعتراض علیه ازدواج اجباری" در سازمان ملل راه‌اندازی کنند و این روز را به‌طور رسمی گرامی بدارند.

Photo by Akhtar Soomro/Reuters کمیته بین‌المللی صلیب سرخ اعلام کرده است که در جریان 18 ماه گذشته، نزدیک به یک میلیون مهاجر افغان از پاکستان به کشور بازگردانده شده‌اند. به گفته این نهاد، تنها در ماه اپریل سال جاری، 145 هزار مهاجر از پاکستان به افغانستان اخراج شده‌اند. بر اساس گزارش صلیب سرخ، روند بازگشت مهاجران افغان با مشکلات گسترده همراه است. بسیاری از خانواده‌ها پس از ورود به افغانستان، در کمپ‌ها در شرایط دشوار زندگی می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد، تا چهار خانواده در یک چادر اسکان داده می‌شوند. این نهاد تأکید کرده است که روزانه بین چهار تا شش هزار نفر وارد افغانستان می‌شوند؛ موجی که فشار قابل توجهی بر خدمات صحی، منابع غذایی و سایر امکانات ابتدایی وارد کرده است. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ برای رسیدگی به نیازهای فوری بازگشت‌کنندگان، درخواست 25 میلیون فرانک سوئیس کمک مالی کرده است. این در حالی است که روند اخراج مهاجران از کشورهای همسایه، از جمله پاکستان و ایران، همچنان ادامه دارد؛ اما حکومت طالبان آمادگی لازم برای پذیرش و رسیدگی به وضعیت بازگشت‌کنندگان را ندارد.

Photo by AP در روز جهانی آزادی مطبوعات، نهادهای بین‌المللی و داخلی از وخامت وضعیت رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در یک سال گذشته، محدودیت‌ها و تهدیدها علیه رسانه‌های مستقل و خبرنگاران به‌گونه‌ بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. بر اساس گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، تنها از ماه می 2024 تا کنون، بیش از 215 مورد نقض آزادی رسانه‌ها ثبت شده که شامل 175 مورد تهدید و 40 مورد بازداشت خبرنگاران می‌باشد. این آمار نسبت به دوره مشابه پیشین، افزایش 58 درصدی را نشان می‌دهد. از میان افراد بازداشت‌شده، 10 خبرنگار هنوز در زندان به‌سر می‌برند که هفت نفر از آنان به احکام حبس میان 7 ماه تا 3 سال محکوم شده‌اند. در همین حال، دفتر هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) با نشر بیانیه‌ای اعلام کرده است که رسانه‌های آزاد و مستقل در این کشور به‌طور تدریجی در حال فرسایش‌اند. به گفته این نهاد، محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی طالبان و فشارهای اقتصادی، دوام فعالیت رسانه‌ها را به‌شدت تهدید کرده است. رزا اوتونبایوا، رئیس یوناما، در پیامی به مناسبت روز جهانی مطبوعات تأکید کرده است که وجود یک بخش رسانه‌ای متنوع و آزاد، برای شفافیت، اعتماد عمومی و حکومت‌داری پاسخ‌گو حیاتی است. ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان نیز در پیامی تصویری، خواستار آزادی فوری خبرنگاران زندانی شده و هشدار داده است که زنان خبرنگار به‌ویژه در معرض خطر تبعیض، خشونت و بازداشت خودسرانه قرار دارند. او از جامعه جهانی خواسته تا از خبرنگاران افغان، به‌ویژه آنان که در تبعید به‌سر می‌برند، حمایت کنند. هم‌زمان آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، گفته است: "آزادی مردم، وابسته به آزادی بیان است. وقتی خبرنگاران نتوانند آزادانه گزارش دهند، همه ما آسیب می‌بینیم." این در حالی است که سازمان گزارشگران بدون مرز در تازه‌ترین شاخص جهانی آزادی مطبوعات، افغانستان را در میان 180 کشور در جایگاه 175 قرار داده است. این سازمان هشدار داده که فشارهای سیاسی، تهدیدهای امنیتی و بحران اقتصادی، از عوامل اصلی تضعیف آزادی رسانه‌ها در سطح جهانی هستند. گفتنی است که در حال حاضر، خبرنگاران و رسانه‌های افغانستان نه‌تنها با سانسور شدید و خطر بازداشت مواجه‌اند، بلکه برای ادامه فعالیت خود با بحران اقتصادی فزاینده نیز روبه‌رو شده‌اند. بسیاری از رسانه‌ها ناگزیر شده‌اند فعالیت‌شان را متوقف کنند.

Sent to Zan TV جنبش صدای زنان افغانستان با برگزاری تجمع اعتراضی در تهران و نشر اعلامیه‌ای، آزار و اذیت جنسیتی و ازدواج‌های اجباری تحمیلی توسط طالبان را مصداق بارز جنایت علیه بشریت خوانده و خواستار اقدام فوری نهادهای بین‌المللی شده است. این تجمع روز شنبه (13 ثور) در شهر تهران برگزار شد. در ویدیویی که از این گردهمایی به دست تلویزیون زن رسیده، معترضان با خوانش اعلامیه جنبش صدای زنان افغانستان، نقض سیستماتیک حقوق انسانی زنان افغان توسط طالبان را محکوم کردند. در اعلامیه این جنبش آمده است که ازدواج‌های اجباری و آزار جنسی، نه‌تنها نقض آشکار اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان (CEDAW) است، بلکه برخلاف اصول شریعت اسلامی نیز می‌باشد که بر رضایت طرفین و کرامت انسانی تأکید دارد. این جنبش هشدار داده است که طالبان با سیاست‌های زن‌ستیزانه و تحمیل خشونت‌های جنسی، کرامت و آزادی زنان افغان را هدف قرار داده‌اند و جامعه جهانی باید در برابر این آپارتاید جنسیتی واکنشی قاطع نشان دهد. در بخش پایانی اعلامیه، جنبش صدای زنان افغانستان از سازمان ملل، دادگاه کیفری بین‌المللی، دولت‌ها و نهادهای مدافع حقوق بشر خواسته است که با اعمال فشار دیپلماتیک و پیگرد قانونی، طالبان را وادار به توقف این جنایات کنند. جنبش با یادآوری نام قربانیانی چون عابده، رخشانه، فرخنده، نگار گل‌اندام و تاج‌گل تأکید کرده است که "حقوق بشر جهانی است و صدای زنان افغان باید شنیده شود." این اعتراضات در ادامه‌ موج گسترده‌ای از واکنش‌ها به خودسوزی عابده، دختر جوانی از روستای درزاب نیلی ولسوالی تیوره ولایت غور برگزار شده است؛ دختری که روز یک‌شنبه هفته گذشته، زمانی که افراد طالبان قصد داشتند او را به‌زور به عقد برادر یکی از فرماندهان محلی این گروه درآورند، در برابر چشم جنگ‌جویان طالب، خود را به آتش کشید.

Image taken from video footage sent to Zan TV شبکه مبارزه برای آزادی مردم افغانستان با نشر اعلامیه‌ای، خودسوزی عابده، دختر جوانی از ولایت غور را "فریاد عدالت‌خواهی" خوانده و حاکمیت طالبان را عامل اصلی این رویدا‌د دانسته است. در این اعلامیه آمده است که عابده تنها یک زن نبود، بلکه سمبول اعتراض و ندای بی‌صدای هزاران زن و مردی است که زیر سلطه‌ی ظلم، تبعیض و بی‌عدالتی، از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی خود محروم شده‌اند. این شبکه با ابراز اندوه عمیق نسبت به این رویداد تأکید کرده است که "عابده جان خود را فریاد کرد؛ فریادی که باید لرزه بر اندام وجدان بشری بیندازد". به باور این شبکه، این رویداد تنها یک تراژدی فردی نیست، بلکه بازتاب درد نسلی است که دیگر راهی برای بیان رنج‌هایش نیافته است. در ادامه، شبکه مبارزه برای آزادی مردم افغانستان از نهادهای بین‌المللی، مدافعان حقوق بشر و رسانه‌ها خواسته است اجازه ندهند این آتش خاموش شود. در اعلامیه آمده است که صدای عابده باید به گوش جهانیان برسد و برای روشن شدن حقیقت و تحقق عدالت، ایستادگی صورت گیرد. در پایان اعلامیه تأکید شده است: "عابده خاموش شد، اما شعله‌ای که افروخت، روشنگر راه مبارزه ماست."

Photo: RSF سازمان گزارشگران بدون مرز در تازه‌ترین گزارش سالانه خود درباره وضعیت جهانی آزادی مطبوعات اعلام کرده است که افغانستان از میان 180 کشور، در جایگاه 175 قرار گرفته است. این گزارش روز جمعه (12 ثور) منتشر شد و وضعیت آزادی رسانه‌ها در سراسر جهان را "دشوار" توصیف کرده است. براساس یافته‌های این سازمان، در جریان سال 2024 دست‌کم 12 رسانه در افغانستان به دلیل محدودیت‌های شدید و سیاست‌های تازه وضع‌شده از سوی طالبان، ناچار به تعطیلی شده‌اند. در این گزارش همچنین آمده است که فشار اقتصادی، یکی از چالش‌های عمده و فزاینده‌ برای رسانه‌ها در سطح جهان به شمار می‌رود؛ عاملی که بر پایداری نهادهای رسانه‌ای تأثیر منفی گذاشته است. سازمان گزارشگران بدون مرز همچنین هشدار داده که سلطه شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل و فیس‌بوک بر روند انتشار اطلاعات و جذب درآمدهای تبلیغاتی، اقتصاد رسانه‌ها را به‌شدت تضعیف کرده است. بر پایه این گزارش، رسانه‌ها در 160 کشور از مجموع 180 کشور ارزیابی‌شده، یعنی حدود 89 درصد، با دشواری شدید یا ناتوانی در دستیابی به ثبات مالی روبه‌رو هستند. در 42 کشور که بیش از نیمی از جمعیت جهان را در خود جای داده‌اند، وضعیت آزادی رسانه‌ها "بسیار جدی" ارزیابی شده است. در بخش دیگری از گزارش، تمرکز مالکیت رسانه‌ها در دست افراد وابسته به قدرت‌های سیاسی و اقتصادی، به‌عنوان یکی از تهدیدهای اصلی برای تنوع و گوناگونی صداها در عرصه اطلاع‌رسانی یاد شده است. این در حالی است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، محدودیت‌های گسترده‌ای بر فعالیت‌های رسانه‌ای اعمال شده و شرایط کاری برای خبرنگاران به‌شدت تنگ‌تر شده است. سازمان‌های بین‌المللی بارها نسبت به نقض آزادی مطبوعات و سرکوب رسانه‌ها در افغانستان هشدار داده‌اند.

Photo: © 2011 Ton Koene دفتر معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در تازه‌ترین گزارش سه‌ماهه خود از وضعیت حقوق بشر در این کشور، از افزایش چشم‌گیر مجازات‌های بدنی توسط طالبان خبر داده است. این گزارش، دوره زمانی ماه‌های جنوری تا مارچ 2025 را پوشش می‌دهد. براساس یافته‌های یوناما، در سه ماه نخست سال جاری میلادی، دست‌کم 180 نفر شامل 142 مرد، 35 زن و 3 دختر به‌گونه علنی از سوی طالبان مورد مجازات بدنی قرار گرفته‌اند. در بخشی از گزارش به نمونه‌های مشخص نیز اشاره شده است؛ از جمله مجازات علنی 18 نفر شامل چهار زن در ولایت خوست که در 23 فبروری (4 حوت) با حضور مقامات محلی و قضات دادگاه ابتدایی اجرا شده است. همچنان در 26 فبروری (6 حوت)، 13 نفر دیگر در استدیوم ورزشی شهر شبرغان ولایت جوزجان به‌گونه علنی شلاق زده شده‌اند. این گزارش در حالی منتشر می‌شود که کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد پیش‌تر، در بیانیه‌ای به نقل از دادگاه عالی طالبان اعلام کرده بودند که تنها از آغاز سال جاری میلادی تاکنون، دست‌کم 213 نفر شامل 169 مرد و 44 زن در افغانستان از سوی طالبان شلاق زده شده‌اند. کارشناسان سازمان ملل از طالبان خواسته‌اند که فوراً به اجرای مجازات‌های غیرانسانی، به‌ویژه شلاق‌زدن و اعدام در ملاءعام، پایان دهند و به تعهدات بین‌المللی خود در زمینه حقوق بشر احترام بگذارند.

Sent to Zan TV اعضای جنبش فانوس آزادی زنان افغانستان با برگزاری تجمعی اعتراضی در اسلام‌آباد پاکستان، به خودسوزی عابده، دختر جوانی در ولایت غور، واکنش نشان دادند. در این تجمع معترضان با گردآمدن در اطراف تابوتی نمادین که تصویر سوخته عابده بر آن نصب شده، شعارهایی علیه سیاست‌های زن‌ستیزانه طالبان سر دادند. در ویدیویی که از این تحمع منتشر شده، این معترضان می‌گویند: "ما آمده‌ایم نه برای وداع، بلکه برای تعزیم به غیرت. عابده نگفت، اما صدایش از آتش بلند شد." همچنان، در اعلامیه‌ای که از سوی این جنبش امروز پنج‌شنبه (11 ثور) منتشر شده، آمده است که عابده قربانی نظامی زن‌ستیز و سرکوب‌گر شد که در آن، طالبان نه تنها اراده و آزادی زنان، بلکه جان آنان را نیز نادیده می‌گیرند. جنبش فانوس آزادی، خودسوزی عابده را نماد ظلم سیستماتیکی دانسته که زنان افغان روزانه با آن مواجه‌اند. این جنبش تأکید کرده است: "ازدواج اجباری یک جنایت است، به‌ویژه زمانی‌که توسط یک رژیم مسلح و زورگو تحمیل شود." معترضان خواهان پیگرد عاملان این رویداد و برقراری عدالت برای عابده شدند و تصریح کردند که این رویداد، فریادی از درون آتش علیه سیاست‌های زن‌ستیزانه طالبان است. در ویدیوی منتشرشده از این گردهمایی، آنان می‌گویند: "سوختن عابده مثال آشکار ظلم و ستم طالبان است. این خودسوزی نه یک حادثه، بلکه فریاد آتشین یک دختر علیه سیاست‌های زن‌ستیزانه ملا هیبت‌الله است." آنان مرگ عابده را "جرقه‌ای برای امید و مقاومت" خوانده و تأکید کردند که صدای او در میان زنان افغانستان زنده خواهد ماند. جنبش فانوس آزادی با ابراز همدردی با خانواده عابده، از جامعه جهانی خواسته است تا به وضعیت بحرانی زنان در افغانستان توجه بیشتری داشته باشند و از روند عادی‌سازی طالبان جلوگیری کنند.