Photo: Voice of America News / Public Domain عفو بین‌الملل «قانون شرطه» طالبان را حمله گسترده دیگری به حقوق بشر در افغانستان خوانده و گفته است که این قانون پیامدهای جدی برای دادرسی عادلانه، آزادی بیان، حریم خصوصی، حقوق کودکان و اختیارات پولیس دارد. این سازمان روز چهارشنبه (4 سنبله) در صفحه ایکس خود در واکنش به این قانون گفته است که یکی از «فاحش‌ترین» مفاد آن، ممنوعیت کامل هرگونه تظاهرات در افغانستان است؛ ممنوعیتی که به گفته این سازمان، نقض آشکار حق آزادی تجمع مسالمت‌آمیز است. عفو بین‌الملل گفته است: «با چنین ممنوعیت گسترده‌ای، این فرمان فضای خفقان‌آور سرکوب و محدودیت‌های شدید بر آزادی‌های بنیادین در افغانستان را بیش از پیش عمیق می‌کند.» این سازمان همچنین گفته است که این محدودیت در شرایطی وضع شده که طالبان همچنان معترضان و مخالفان را با بازداشت و حبس خودسرانه، شکنجه و دیگر بدرفتاری‌ها و ناپدیدسازی اجباری هدف قرار می‌دهند. عفو بین‌الملل از طالبان خواسته است تمام فرمان‌ها و سیاست‌هایی را که با تعهدات افغانستان براساس حقوق بین‌الملل در تضاد است، فوراً لغو کنند و به اقداماتی که ناقض این تعهدات است، پایان دهند. «قانون شرطه» طالبان به‌تازه‌گی از سوی وزارت عدلیه این گروه منتشر شده است. ماده پنجاهم این قانون هرگونه تظاهرات را در قلمرو افغانستان ممنوع می‌کند. ممنوعیت رسمی تظاهرات در حالی وضع شده است که زنان در پنج سال گذشته از اصلی‌ترین گروه‌هایی بوده‌اند که علیه محدودیت‌های طالبان بر آموزش، کار، رفت‌وآمد و حضور اجتماعی اعتراض کرده‌اند. با اجرایی‌شدن این قانون، ممنوعیتی که پیش از این در عمل با سرکوب اعتراض‌ها اعمال می‌شد، اکنون در چارچوب رسمی قوانین طالبان نیز گنجانده شده است.

AI-generated / Zan TV شب که می‌شود، خانه تاریک و بی‌امکانات برای سلیمه تنها چهار دیوار نیست؛ جایی‌ست که او باید با نگرانی از گرسنگی کودکانش و با اشک و گریه، شب را به صبح برساند. سه ماه از مرگ شوهرش می‌گذرد. او می‌گوید شوهرش بیمار بود و توان زیادی برای کار نداشت، اما تا زمانی که زنده بود، دست‌کم برای کودکان‌شان نانی پیدا می‌کرد. اکنون سلیمه مانده است و چند کودک و سفره‌ای که به گفته او، بسیاری از شب‌ها خالی است. سلیمه به زن‌نیوز می‌گوید: «زندگی سخت شده، هیچ چیزی برای خوردن نداریم. اگر گدایی کنیم عیب و گناه است، اگر در خانه بنشینم این طفلک‌های خود را چطور سیر کنم.» او می‌گوید پس از مرگ شوهرش، هیچ حمایت مؤثری از سوی اداره طالبان یا نهادهای کمک‌رسان دریافت نکرده است؛ در حالی که شاید گرسنه خوابیدن خودش را تحمل کند، اما دیدن کودکان گرسنه برایش درد دیگری است. بی‌بی ریحانه، باشنده ولسوالی ساغر غور، نیز پس از مرگ شوهرش سرپرستی شش کودک را به تنهایی بر عهده دارد. او می‌گوید گاهی باشندگان روستا یک نان خشک، مقداری گندم یا آرد به خانواده‌اش کمک می‌کنند، اما این کمک‌ها دوام‌دار نیست. بی‌بی ریحانه می‌گوید: «زندگی زن بیوه و یتیم‌دار بسیار سخت است. هیچ نهاد و دولتی با ما کمک نمی‌کند. من حیران مانده‌ام که اطفالم را چطور از مرگ نجات دهم.» به گفته او، کودکانش روزبه‌روز لاغرتر و ضعیف‌تر می‌شوند و خودش نیز گاهی شب را گرسنه به صبح می‌رساند. او می‌افزاید: «حاضرم هر کاری کنم تا اطفالم از بین نرود. مجبورم به هر طریق شده غذا برابر کنم، ولی سخت شده.» گل‌افروز، زن بیوه دیگری در غور، برای تأمین هزینه‌های خانواده‌اش قالین می‌بافد. او از صبح تا شب کار می‌کند، اما می‌گوید درآمد ماهانه‌اش با وجود ساعت‌های طولانی کار، به چهار هزار افغانی هم نمی‌رسد. گل‌افروز می‌گوید: «تا وقتی سرپرست باشد، همه چیز را شوهر یا برادر و پدر برابر می‌کند، ولی وقتی کسی را نداشتی، می‌فهمی زندگی برای یک زن و نان‌آور چقدر سخت است.» این زنان می‌گویند پس از مرگ شوهران‌شان، نه تنها همسر خود، بلکه نان‌آور اصلی خانواده را نیز از دست داده‌اند و اکنون در شرایطی مسئولیت تأمین زندگی کودکان‌شان را بر دوش دارند که فرصت‌های کار و حمایت برای آنان محدود است. آنان از اداره طالبان و نهادهای کمک‌رسان می‌خواهند خانواده‌های بی‌سرپرست را فراموش نکنند و برای زنان بیوه زمینه کار و حمایت دوام‌دار فراهم کنند. در غور، پشت هر دار قالین و هر سفره خالی، داستان مادری است که با دست‌های خسته برای زنده ماندن کودکانش تلاش می‌کند. این زنان می‌گویند صدقه نمی‌خواهند؛ می‌خواهند فرزندان‌شان گرسنه نمانند و خودشان فرصت داشته باشند با عزت زندگی کنند.

Source: @unwomenafghan / X دفتر زنان سازمان ملل در افغانستان تأکید کرده است که کارمندان زن بخش بشردوستانه باید بتوانند در محیطی امن و بدون محدودیت به کار خود ادامه دهند. این نهاد روز چهارشنبه (11 سنبله) در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که در افغانستان، زنان امدادرسان اغلب تنها راه دسترسی به زنان و دخترانی هستند که به کمک نیاز دارند. به گفته زنان سازمان ملل، حضور کارمندان زن به زنان و دختران افغان امکان می‌دهد به اطلاعات ضروری، حمایت و خدمات مورد نیاز دسترسی پیدا کنند. این نهاد نوشته است: «زنان امدادرسان افغان برای دسترسی به زنان و دختران و رساندن حمایت‌های نجات‌بخش ضروری‌اند.» زنان سازمان ملل تأکید کرده است که کارمندان زن بخش بشردوستانه باید بتوانند با امنیت و بدون محدودیت فعالیت کنند. این موضع در حالی مطرح می‌شود که زنان در افغانستان با محدودیت‌های گسترده در زمینه کار، آموزش، آزادی رفت‌وآمد و مشارکت اجتماعی روبه‌رو هستند؛ محدودیت‌هایی که دسترسی زنان و دختران به خدمات بشردوستانه را نیز دشوارتر کرده‌ است.

Source: Kokcha News / X ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، می‌گوید «تظاهرات در قانون اسلامی وجود ندارد» و اعتراض‌های خیابانی مربوط به نظام‌های دموکراتیک و جمهوری است. مجاهد روز چهارشنبه (11 سنبله) در یک نشست خبری در کابل، در پاسخ به پرسشی درباره ممنوعیت تظاهرات گفت که اعتراض‌های خیابانی در نظام‌های دموکراتیک و جمهوری جایگاه دارند، نه در نظامی که طالبان آن را اسلامی می‌خوانند. او گفت: «تظاهرات در قانون اسلامی وجود ندارد، چون تظاهرات برای جامعه‌هایی است که در آن‌جا قوانین جداگانه حاکم است یا دموکراسی است، جمهوریت‌ها است.» سخنگوی طالبان افزود که اگر شهروندان اعتراضی داشته باشند، باید به نهادهای مربوط مراجعه کنند و به گفته او، باید از «ضیاع وقت مردم، تلف‌شدن اموال مردم و گدودی» جلوگیری شود. مجاهد همچنین از قانون تازه «شرطه» دفاع کرده و گفته است این قانون برای «امنیت، ثبات و جلوگیری از جرایم» در افغانستان تدوین شده است. طالبان اخیراً قانون «شرطه» یا پولیس را منتشر کرده‌اند که براساس آن، برگزاری هرگونه تظاهرات در سراسر افغانستان ممنوع شده است. این ممنوعیت در حالی اعمال می‌شود که اعتراض‌های مردمی در هرات و بدخشان در ماه‌های اخیر با سرکوب نیروهای طالبان روبه‌رو شده‌اند. ممنوعیت تظاهرات، محدودیت تازه‌ای بر آزادی تجمع و اعتراض مسالمت‌آمیز در افغانستان است؛ حقی که به‌ویژه برای زنان، که تحت حاکمیت طالبان از بسیاری عرصه‌های عمومی و تصمیم‌گیری حذف شده‌اند، یکی از راه‌های بیان علنی اعتراض و مطالبه حقوق‌شان به شمار می‌رود.

Photo: ActuaLitté, CC BY-SA 2.0 آدری آزولی، دبیرکل یونسکو، با ابراز نگرانی عمیق از وضعیت آموزش در افغانستان، از جامعه جهانی خواسته است که فشارهای دیپلماتیک بر طالبان را افزایش دهند و به‌طور بی‌وقفه خواستار بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها برای زنان و دختران شوند. او روز جمعه (24 اسد) در بیانیه‌ای گفته است که که حق آموزش قابل مذاکره نیست و با وجود دستاوردهای چشم‌گیر بیست سال گذشته، یک نسل کامل زنان افغانستان قربانی می‌شوند. به گفته او، طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال 2021، بیش از 70 فرمان محدودکننده صادر کرده‌اند که بسیاری از آن‌ها مستقیماً آزادی زنان، به‌ویژه حق آموزش را هدف قرار داده است. به‌دلیل این سیاست‌ها، 2.2 میلیون دختر از ادامه آموزش بازمانده‌اند و افغانستان اکنون تنها کشوری در جهان است که در آن آموزش متوسطه و عالی برای دختران ممنوع است. آزولی همچنین هشدار داده است که حذف زنان از حوزه رسانه و فضای عمومی نیز شدت گرفته است. او تأکید کرده که بر اساس قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، استفاده از تصویر انسان و پخش صدای زنان در رادیو ‌ ممنوع شده و این امر باعث شده است که از سال 2021 تاکنون، بیش از 81 درصد زنان شاغل در رسانه‌ها، شغل خود را از دست بدهند. او با اشاره به دستاوردهای دو دهه گذشته گفت: «بین سال‌های 2001 تا 2021، میزان ثبت‌نام دختران در مکاتب ابتدایی به بیش از 80 درصد رسید و باسوادی زنان تقریباً دو برابر شد.» اما اکنون این دستاوردها در معرض نابودی قرار گرفته‌اند. دبیرکل یونسکو گفته است که این نهاد با آموزش بیش از 1,000 تسهیل‌گر محلی در 2,600 روستا، تلاش دارد تا از طریق برنامه‌های بدیل، فرصت سوادآموزی برای 57 هزار جوان؛ که بیشترشان دختر هستند، فراهم کند. همچنین یونسکو از رسانه‌هایی که محتوای آموزشی تولید می‌کنند، حمایت کرده و تخمین زده می‌شود که این آموزش‌ها تاکنون به 17 میلیون نفر رسیده است. با این حال، او هشدار داده است که هیچ برنامه‌ بدیلی نمی‌تواند جای آموزش حضوری و رسمی را بگیرد. آزولی در پایان تصریح کرده است: «در زمانی که برخی به دنبال عادی‌سازی روابط با طالبان‌اند، من از جامعه‌ی جهانی می‌خواهم که بیش از هر زمان دیگر بسیج شوند تا حق آموزش زنان افغانستان را به‌طور کامل و بدون قیدوشرط بازگردانند. تا روزی که آنان بتوانند به مکتب بازگردند، نباید رهای‌شان کنیم.» این در حالی است که طالبان پس از بازگشت به قدرت، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را ممنوع کرده‌اند و تا کنون به درخواست‌های مکرر جامعه جهانی برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها به روی آنان، بی‌توجه بوده‌اند.

AI-generated editorial illustration by Zan TV هرچند رهبران و نمایندگان حکومت طالبان در نشست‌های ملی و بین‌المللی، از عدالت، برابری میان زن و مرد و تأمین حقوق زنان سخن زده‌اند، اما طی یک‌سال گذشته نزدیک به 20 فرمان سختگیرانه ازسوی ملا هبت‌الله آخندزاده رهبر پنهانی این گروه بر مردم افغانستان، صادر شده است، که به صورت مستقیم حقوق و زندگی زنان این کشور مورد هدف این فرمان ها قرار گرفته است. به‌گفته آگاهان مسائل سیاسی، محدودیت های که ازسوی رهبر طالبان در سال 2024 بر زنان و دختران افغانستان وضع شده است، نه‌تنها نشانگر زن‌ستیزی این گروه است، بلکه نمایانگر چهره واقعی و فراموش ناشدنی دوره حاکمیت پیشین طالبان می باشد. تاثیر مستقیم فرمان‌های طالبان بر زنان و دختران طالبان با تسخیر چوکی قدرت در سال 2021 در افغانستان، با صدور فرمان و احکام های معتدد شان، نه‌تنها زندگی را به کام میلیون‌ها زن و دختر تلخ ساخته‌اند، بلکه آنان را از حقوق اساسی، انسانی و قانونی شان محروم نموده اند. به گونه‌ای که سازمان غیر دولتی "ای‌سی‌ای‌پی‌اس" در سویدن با ارائه گزارشی در مورد وضع ممنوعیت‌های طالبان گفته است هرچند این گروه هدف از فرمان های شان را اقدامات کنترول بر مسائل اجتماعی عنوان می‌کنند، اما زنان و دختران تحت تاثیر جدی این قوانین و دستوالعمل های طالبان قرار گرفته‌اند. از مجموع 16 فرمان که ازسوی رهبر طالبان تا دوم دسامبر سال 2024 صادر شده است، دو مورد آن در ارتباط به مسائل امر به معروف و نهی از منکر و 14 فرمان دیگر آن به صورت مستقیم حقوق و زندگی زنان از جمله، حق آموزش، نحوه پوشش، دسترسی به کار و کسب درآمد، حجاب اجباری شاگردان پایین تر از صنف ششم، استفاده از موبایل هوشمند و سایر جنبه های زندگی آنان را تحت تأثیر قرار داده است. اما هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان در روز های پایانی سال 2024 سه فرمان محدود کننده‌ای دیگر را برای زنان صادر کرده است (ممنوعیت رفتن دختران به مراکز آموزشی خصوصی در هرات، ممنوعیت بر ساختن پنجره‌ خانه ها که زنان هنگام نشست و برخاست نباید از پنجره‌ی خانه همسایه دیده شوند و ممنوعیت کار زنان در نهاد ها و موسسات غیر دولتی) را صادر کرده است، که در مجموع تعداد این فرمان ها در سال 2024 به 19 می رسد. این در حالی‌ است که با صدور فرمان ممنوعیت تحصیل دختران در انستیتوت های صحی، هدر بار، مدیر بخش حقوق زنان در دیدبان حقوق بشر، گفته است که طالبان با این ممنوعیت شان، زمینه مرگ را برای مادران و نوزادان افغانستان فراهم می سازد. وی در این مورد گفته است: "این فقط به معنی از بین بردن رویاهای آن دخترانی نیست، که می خواستند درس بخوانند به جامعه خود کمک کنند، همچنین به معنی این است که این امر باعث مرگ زنانی می شود که نمی توانند به مراقبت های صحی دسترسی داشته باشند." حجاب اسلامی یا حجاب اجباری؟ باوجود اینکه طالبان در 7 می 2022 با صدور فرمانی اعلام کردند که زنان و دختران باید در انظار عمومی صورت خود را بپوشانند و تأکید کردند که در صورت عدم رعایت، ابتدا توصیه و سپس مجازات در پی خواهد داشت، اما رهبر طالبان به این فرمان اش اکتفا نکرده بلکه در 23 جولای 2024، فرمانی حجاب اجباری بر دختران دانش آموز پایین تر از صنف ششم در مکتب ها و مراکز آموزشی را صادر نمود. برخی از دختران که از این فرمان متأثر شده‌اند، با شکایت از وضع قوانین سختگیرانه طالبان، خواستار بازگشایی دروازه های مکتب ها و بر طرف ساختن این محدودیت ها می باشند. نازیه دختر 11 ساله‌ای که در صنف چهارم یکی از مکتب ها درس می خواند، در این مورد می‌گوید: "پنج شش ماه می شود، که معلم های ما به ما گفتند بدون چادر نماز به صنف خود نیایید، چون حکومت گفته باید چادر سیاه بپوشید تا مردم شما را نبینند، بخاطر که گناه دارد، اما من می خواهم که راحت باشم و وقتی به صنف خود می آیم، این چادر به سرم سنگینی می کند." اسما، یکی دیگر از دختران دانش آموز که در یک مرکز آموزشی زبان انگلیسی می آموزد می‌گوید: "ما هنوز طفل هستیم، به خانه خود سر لغ می گردیم، پدرم چیزی نمی گوید، چرا طالبان می گوید شما چادر نماز کلان بپوشید، من بکس کتاب های خود را متوجه باشم، یا این چادر بزرگ را، خواست من این است که به من اجازه بدهد بدون این چادر با همان لباس مکتب که دارم به کورس خود بیایم." ممنوعیت بر تحصیل دختران در انستیتیوت های صحی، عامل بر بحران انسانی پس از صدور فرمان ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان به تاریخ 19 دسامبر 2022 در مورد منع تحصیل دختران در دانشگاه های دولتی و خصوصی، یگانه راه بازمانده برای ادامه تحصیل دختران بازمانده از تحصیل در افغانستان انستیتیوت های طبی بود، که هزاران دختر در سراسر کشور با تغییر رشته تحصیلی، برای رسیدن به امید های از دست رفته شان وارد 175 انستیتیوت طبی شدند، اما رهبر طالبان بار دیگر طی فرمانی در 13 دسامبر 2024 آخرین دروازه تحصیل را به روی دختران بسته کرد. عایشه فیضی که در سمستر پایانی رشته قابله‌گی در یکی از انستیتوت های ولایت قندهار درس می‌خواند، می‌گوید از شدت نگرانی چندین بار اقدام به خودکشی کرده است. وی می‌گوید: "چندین بار تلاش کردم، از زندگی خلاص شوم، اما خدا نخواست، واقعا خسته شدم، هر روز منتظر این هستم که دوباره طالبان چه گفته، تا من به عنوان یک دختر از فرمان اش اطاعت کنم، دوست داشتم قابله شوم و به مردم خدمت کنم، زنان قریه ما به قابله و داکتر بسیار ضرورت داشت، ولی طالبان این اجازه را به ما نمی دهند که به مردم خود خدمت کنم." فریبا دیگر دختر بازمانده از تحصیل که در پی این ممنوعیت تن به مهاجرت به کشور ایران داده است می‌گوید: "من در برابر فرمان های طالبان حاضر شدم مبارزه کنم، اینجا آمدم تا درس بخوانم، چوکی قدرت همیشه از چوب ساخته شده و طالبان باید بدانند که این چوکی ها ابدی نیست، شاید روزی نظام تغییر کرد، حداقل نشان می دهم که من یک دختر افغان هستم و می توانم با وجود ممنوعیت تحصیل ام را در کشور همسایه گدایی کنم، اما دست از تلاش بر ندارم و به مردم خود خدمت کنم." ممنوع شدن تحصیل دختران در انستیتوت های صحی واکنش های تندی را به همراه داشت به گونهًای که رابرت دکسن، کاردار سفارت بریتانیا در افغانستان در شبکه ایکس با شدت نگرانی در این مورد نگاشت: "این توهین دیگری به حق زنان برای ادامه تحصیل است و دسترسی زنان و کودکان افغان به مراقبت های صحی را بیشتر محدود خواهد کرد." آخرین میخ طالبان بر دروازه آموزش دختران بر اساس گزارش صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، با صدور فرمان ملا هبت‌الله آخندزاده رهبر طالبان، بر منع آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، از تاریخ 22 ماه مارچ 2022 تا کنون بیش از 1.4 میلیون دختر را در سراسر افغانستان از ادامه آموزش و تعلیم محروم مانده اند، اما رهبر این گروه در روز های پایانی سال 2024 طی فرمان تازه ای رفتن دختران به مراکز آموزشی را نیز در ولایت هرات ممنوع اعلام کرد. مسئولان اداره امر به معروف و نهی از منکر طالبان در این ولایت با با استناد به فرمان هبت‌الله آخندزاده، درباره ممنوعیت آموزش برای دختران بالاتر از صنف ششم، در مراکز آموزشی، به تاریخ 24 دسامبر 2024 به ادارات مربوطه دستور داد، تا از رفتن دختران به مرکز های آموزشی در ولایت هرات جلوگیری نمایند. برخی از دختران که از رفتن به مراکز آموزشی خصوصی در این ولایت بازمانده، این اقدام طالبان را کوبیدن آخرین میخ بر دروازه آموزش به روی دختران عنوان نموده و می‌گویند طالبان با این ممنوعیت، آخرین اشعه امید را در دل های شان خاموش، اما آتش خانه نشینی را بار دیگر برای آنان روشن ساخته اند. هیوا دختر 22 ساله‌ی که غم و اندوه در چهره اش موج می زند، با صدای گرفته و پر از بغض در صحبت با تلویزیون زن می‌گوید: "تا سمستر سوم در دانشکده روانشناسی دانشگاه هرات تحصیل کردم، اما با ممنوع شدن رفتن دختران به دانشگاه، برای فرار از مشکلات روحی و خانه نشینی به مرکز آموزشی پناه آوردم که هم زبان انگلیسی را یاد بگیرم و هم از این وضعیت دور بمانم، اما امروز این دروازه را نیز به روی ما بسته کردند." شفیقه شجاعی، دیگر دختری است که در یکی از مراکز آموزشی هرات در حال یادگیری زبان است اما از قوانین سختگیرانه طالبان شکایت داشته و می‌گوید هرچند پیش از این طالبان آنان را مجبور به پوشیدن حجاب های سیاه رنگ کرده بود، اما اکنون حق رفتن به مرکز های آموزشی خصوصی را نیز از آنان سلب کرده اند. وی می‌گوید: «باور کنید برای من پذیرفتن این که چادر حجاب بپوشم خیلی سخت بود، ولی بخاطر این که بتوانم ظرفیت و سطح آگاهی من بالا برود قبول کردم، فعلا نمی دانم مسئولان امارت با ما می خواهند چه کار کنند، نمی دانم گناه ما چیست؟ نمی دانم بعد از این به کدام دروازه بروم؟» خواست زنان و دختران، بر پایان فوری محدودیت های طالبان دختران و زنان افغانستان که به گونه مستقیم تحت تاثیر فرمان های طالبان قرار گرفته اند، از جامعه جهانی و نهاد های بین المللی می خواهند تا هرچه زودتر با پا درمیانی شان، به این معضل نکته پایان ببخشند. فرشته حمیدی، یک قاضی خانه نشین شده در ولایت هرات در صحبت با تلویزیون زن گفت: "خود ببنید طالبان چه می کند، جهان باید از زاویه دیگری به موضوع فرمان های طالبان نگاه کند، این حکومت فقط زن و دختر افغانستان را زیر عینک و زره بین خود قرار داده، چیزی دیگر را چشمان شان نمی بینند، پس باید نهاد های حامی حقوق بشر و سازمان های بین المللی از حق زنان دفاع کنند." خدیجه فضلی، خانم دیگری است که تا پیش از به قدرت رسیدن طالبان سلاح برشانه داشت و برای حفاظت از وطن در مقابل این گروه می جنگید. او می‌گوید که اکنون شب و روز زندگی اش با ترس و لرز سپری می کند. او از سازمان حقوق بشر می خواهد تا زنان افغانستان را از این وضعیت نجات دهد: "طالبان نوع حکومتی را در پیش گرفته است که تنها زنان را کنترول کند، فقط در تلاش است تا بگویند زنان این کنند یا چنان کنند، شاید چند روز دیگر رهبر غایب طالبان، بگوید زنان و دختران را باید زنده به گور کنید، خواست ما این است که سازمان حقوق بشر از ما دفاع کنند، ببین در چه وضعیت قرار دارم." سال 2024 در حالی پایان می یابد، که سازمان های حامی حقوق زنان و حقوق بشر، این سال را اوج فرمان های طالبان بر حقوق و زندگی زنان در افغانستان خوانده و گفته‌اند که طالبان با شوق بیشتر بر وضع قوانین و محدودیت های شان ادامه می دهند. هدر بار، مدیر بخش حقوق زنان در دیدبان حقوق بشر، با اشاره به زندگی اسفبار زنان و دختران تحت فرمان های طالبان، گفته‌است که این گروه با ادامه فرمان های سرکوب کننده شان، زندگی را به کام زنان این کشور تلخ تر ساخته اند. وی افزوده است: "اکنون مشخص می‌شود که طالبان با احساس قدرت و جرئت بیشتری که پیدا کرده، با شوق بسیار به راه‌ خود در زمینه ممنوعیت بر حق و زندگی زنان ادامه می دهند." گفتنی است که حکومت طالبان به چهار سالگی اش نزدیک می شود، اما قوانین سخت‌گیرانه این گروه مانع، به رسمیت شناختن شدن حکومت آنان از سوی کشور های جهان شده است.

AI-generated editorial illustration by Zan TV چندهمسری نظام‌مند و خشونت جنسی در حکومت طالبان "او را به‌عنوان همسر دوم بردند؛ و من دیگر مادری نداشتم." مریم، دختر دوازده‌ساله‌ای از ولسوالی اندر ولایت غزنی، با چشمانی گریان روایت می‌کند: "مادرم را بردند. گفتند شوهرش مرده و حالا او 'حق' یک مجاهد طالب است." بعداً فهمید که مادرش، بدون اختیار و رضایت، به‌عنوان همسر دوم یکی از فرماندهان طالبان "نکاح" شده است. نه شاهدی در کار بود، نه عقد شرعی، و نه حق انتخاب برای آن زن. سنت یا ابزار سلطه؟ ازدواج اجباری، چندهمسری و مالکیت جنسی بر زنان از زمان بازگشت طالبان به قدرت در 15 آگست 2021، صدها زن افغان قربانی ازدواج‌های اجباری، چندهمسری تحمیلی و خشونت‌های جنسی شده‌اند. طالبان، به‌ویژه فرماندهان و افراد مسلح محلی، از سلطه سیاسی و نظامی‌شان برای تحمیل نکاح‌های دوم، سوم و چهارم استفاده می‌کنند. براساس گزارش کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان (پیش از منحل شدن توسط طالبان)، در فاصلهٔ سپتامبر 2021 تا جون 2022، دست‌کم 234 مورد ازدواج اجباری یا چندهمسری تحمیلی ثبت شده است. منابع حقوق بشری معتقدند این آمار، تنها "نوک کوه یخ" بحران پنهان‌شده در سایه‌های افغانستان است. یک فعال حقوق زن از کابل، که به‌دلیل تهدید طالبان نمی‌خواهد نامش فاش شود، می‌گوید: "طالبان از دین برای توجیه این اعمال استفاده می‌کنند، اما هدف واقعی، تصاحب بدن و اختیار زنان است." "ما را برای تن‌فروشی در زندان نگه می‌داشتند" تجاوز جنسی سیستماتیک در بازداشت‌گاه‌های طالبان منیره، فعال مدنی سابق، روایت تکان‌دهنده‌ای از زندان قندهار دارد: "سه شب پیاپی مورد تجاوز قرار گرفتم. هر شب یکی دیگر از فرماندهان می‌آمد. اگر مقاومت می‌کردم، تهدید به مرگ می‌کردند." "مرا مجبور کردند که شوهرم را طلاق بدهم تا زن سوم یک فرمانده محلی طالب شوم. بعداً فهمیدم همسر اول و دوم او نیز مثل من، با زور نکاح شده بودند." طبق یافته‌های سازمان عفو بین‌الملل و دیدبان حقوق بشر، طالبان در موارد متعدد از تجاوز جنسی به‌عنوان ابزار کنترل، شکنجه و تنبیه زنان استفاده می‌کنند. اما دسترسی نهادهای بین‌المللی به زندان‌های طالبان همچنان محدود و ممنوع است. روایت‌هایی دیگر از سکوت و تحقیر زینب، دختر پانزده‌ساله از فاریاب، تنها به‌دلیل اینکه خانواده‌اش از پرداخت پول باج ناتوان بودند، به نکاح اجباری یک قاضی طالبان درآمد. نازیه، زن بیوه‌ای از ولسوالی واشیر هلمند، با تهدید مستقیم به مرگ مجبور به ازدواج با فرمانده طالبان شد: "به من گفتند: یا زن این مرد می‌شوی، یا همه‌تان به جرم 'ارتداد' کشته می‌شوید." عبیدالله، پدر یکی از قربانیان در خوگیانی ننگرهار، می‌گوید: "یا دخترم را می‌دادم، یا همه‌مان را می‌کشتند." سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی چه می‌گویند؟ دیدبان حقوق بشر (HRW) در گزارشی در دسامبر 2023 هشدار داد: "شواهد فزاینده‌ای از نقض سیستماتیک حقوق جنسی و باروری زنان افغان در بازداشت‌گاه‌ها و ازدواج‌های اجباری در مناطق تحت کنترل طالبان در دست داریم." دفتر هیأت کمک‌رسانی سازمان ملل (UNAMA) در گزارش سالانهٔ 2024 نوشت: "مردان وابسته به طالبان در موارد متعددی، زنان را بدون رضایت و با تهدید به نکاح خود درآورده‌اند. برخی این ازدواج‌ها را ‘غنیمت جنگی’ می‌نامند." "آپارتاید جنسی" در سایهٔ خلا قدرت جهانی مریم قریشی، وکیل حقوق بشر افغان در آلمان، تأکید می‌کند: "آنچه در افغانستان جریان دارد، یک نظام آپارتاید جنسی است. طالبان از نکاح، حبس، تجاوز و طلاق‌های اجباری برای تضعیف زنان و کنترل آنان استفاده می‌کنند." او خواهان ایجاد کمیسیون حقیقت‌یاب سازمان ملل برای مستندسازی جنایات جنسی و بررسی امکان محاکمه طالبان به جرم جنایت علیه بشریت است. نتیجه‌گیری: نه سنت، نه دین – بلکه ابزار جنگ بر بدن زنان در حالی که جامعه جهانی سرگرم گفت‌وگو برای تعامل یا شناسایی طالبان است، زنان در افغانستان، از فاریاب تا قندهار، از غزنی تا ننگرهار، هر روز با تحقیر، نکاح اجباری و تجاوز مواجه‌اند. اگر سکوت ادامه یابد، تاریخ نه فقط طالبان، بلکه بی‌تفاوتی جهانیان را نیز قضاوت خواهد کرد.

Photo: U.S. Army / Public Domain صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) می‌گوید که از هر سه کودک در افغانستان، یک تن به مکتب نمی‌رود. به گفته این نهاد، 60 درصد این کودکان را تنها دختران تشکیل می‌دهند. یونیسف گفته است که با همکاری بانک جهانی در آسیا، از ایجاد صنف‌های آموزشی برای دختران نوجوان حمایت می‌کند. این نهاد تأکید کرده که به دختران در افغانستان که از حق آموزش در مکتب محروم شده‌اند کمک می‌کند تا آموزش خود را در "صنف‌های آموزشی مبتنی بر جامعه" ادامه دهند. این آمار در حالی نشر می‌شود که با تسلط مجدد طالبان در افغانستان، زنان و دختران از حق آموزش و تحصیل در این کشور، منع شده‌اند. همچنین این گروه اخیراً، شماری از صنف‌های آموزشی محلی را نیز در برخی ولایت‌ها مسدود کرده‌است.

Photo: Voice of America / Public Domain شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان با نشر بیانیه‌ای، موج بازداشت زنان و دختران در کابل را «جنایت سیستماتیک» خوانده و نسبت به سکوت جامعه جهانی در برابر این وضعیت ابراز نگرانی عمیق کرده است. در این بیانیه که امروز دوشنبه (30 سرطان) منتشر شده، آمده است که نیروهای طالبان در روزهای اخیر، به‌گونه‌ای غیرقانونی و بدون ارائه پاسخ‌گویی، زنان و دختران بی‌گناه را از جاده‌های شهر کابل ربوده‌اند؛ در حالی‌که هیچ‌گونه اطلاعات رسمی درباره دلیل بازداشت، محل نگهداری یا وضعیت سلامت این زنان در دسترس نیست و خانواده‌های‌شان در وضعیت بی‌خبری و اضطراب قرار دارند. این شبکه تأکید کرده است که ربایش زنان و دختران نقض صریح و آشکار حقوق بشر و حقوق زنان است، اما آن‌چه این فاجعه را عمیق‌تر می‌سازد، «سکوت سنگین و غیرقابل توجیه جامعه جهانی» در قبال این رویدادهاست؛ سکوتی که از دیدگاه این نهاد، «مشروعیت‌بخش خشونت و هم‌دستی با ظلم» تلقی می‌شود. شبکه مشارکت سیاسی زنان افغانستان با محکوم‌کردن شدید این اقدامات، خواستار توقف فوری بازداشت‌ها و آزادی زنان ربوده‌شده شده و از جامعه جهانی، رسانه‌ها، نهادهای حقوق بشری و دولت‌ها خواسته است که در برابر این نقض سیستماتیک حقوق زنان، دست از سکوت بردارند و «اقدام فوری و مؤثر» انجام دهند. در پایان این بیانیه تأکید شده است که طالبان باید در قبال این اقدامات غیرانسانی پاسخ‌گو باشند و جامعه جهانی نمی‌تواند نسبت به چنین جنایاتی بی‌تفاوت بماند.

Photo: Defense Visual Information Distribution Service / Public Domain راضیه جان، فعال آموزش دختران افغانستان، در سن 81 سالگی درگذشت. به گزارش نیویارک‌تایمز، امروز چهارشنبه (6 اگست)، او که زاده افغانستان و شهروند ایالات متحده بود، چندی پیش در شهر لاس‌آنجلس به‌دلیل مشکلات قلبی درگذشت. راضیه جان در دهه 1970 به امریکا مهاجرت کرده بود. او در سال 2007 به افغانستان بازگشت و در منطقه ده‌سبز کابل، یک مکتب رایگان برای دختران تأسیس کرد. این مکتب از سال 2008 فعالیت خود را آغاز کرد و تا سال 2016، برای نخستین‌بار دانش‌آموزان صنف دوازدهم آن فارغ شدند. در سال 2017، راضیه جان یک مؤسسه آموزشی دو ساله برای آموزش قابله‌گی ایجاد کرد که به دختران در مناطق روستایی فرصت ادامه تحصیل در سطوح بالاتر را می‌داد. پس از تسلط دوباره طالبان، با وجود محدودیت‌ها بر آموزش دختران، مکتب او همچنان فعال باقی مانده و اکنون بیش از 800 دانش‌آموز از کودکستان تا صنف ششم در آن مصروف آموزش‌اند. راضیه جان در طول فعالیت‌هایش جوایز بین‌المللی متعددی دریافت کرده بود، از جمله عنوان قهرمان سی‌ان‌ان و دکتری افتخاری. گفتنی است که پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال 2021، دختران بالاتر از صنف ششم از آموزش رسمی محروم شده‌اند و دانشگاه‌ها نیز به‌روی دانشجویان دختر بسته شده‌اند.